شماره‌ی ۴۸
شماره‌ی ۴۸
ترجمهٔ ماشینی با شهرزاد است و ممکن است خطا داشته باشد.
از مجموعهٔ صد داستان کوتاه فانتزی
«روح سخن می‌گوید.»
پس عاقبت آمد، آن جوان نادان، و من از بالای جان‌پناه خم می‌شوم و همه چیز را به او می‌گویم. زهر در گوش. خیانت. دروغ‌ها. لمیدن در بستر زنای با محارم با گرترود و درجه فساد. جوان نادان شوکه می‌شود، چنان‌که باید، و فریاد می‌زند که انتقام هولناک و سریع خواهد بود. با وعده‌ها می‌رود، اما من امیدی ندارم. کارنامه‌اش همیشه پر از استعداد، خالی از عملکرد بوده. بعضی وقت‌ها فکر می‌کردم نکند او فرزند من باشد و با توجه به شواهد رویدادهای بعدی شاید نبود. گرترود هرگز قابل اعتماد نبود.
با این حال، هیچ جایگزین دیگری ندارم، پس منتظر می‌مانم. منتظر می‌مانم و منتظر می‌مانم، در حالی که او این‌ور و آن‌ور می‌لنگد، دعا می‌کند، تازیانه به خود می‌زند، درباره احتمال گناه زیر لب می‌غلد، با آن ماده‌سگ لوس و بی‌ارزش، اوفلیا، که هیچ حسی بیش از یک قو ندارد، لاس می‌زند. کلادیوس همچنان کامیاب است. در مقامش می‌غلتد. در بستر زنای با محارم به‌سرعت از گرترود کام می‌گیرد و در بیرون موعظه قدیس‌مآبی می‌کند. همه‌اش بیش از حد تحمل است و وقتی هملت در راهرو هنگام دعا از کشتن او دست می‌کشد، حس می‌کنم صبرم می‌برد. ماندن در این وضع دشوار آسان نیست و تا وقتی این ماجراها ادامه دارد، آرامشی نخواهد بود، مطلقا هیچ آرامشی به هیچ وجه. غرغرکنان، خشمگین، خود را به اتاق‌های گرترود می‌کشم، همان‌وقت که او دارد سرش داد می‌زند، و به او می‌تازم. چشمانش گرد می‌شود، براق از ناباوری، اما عزم وجودش را پر می‌کند. در پاسخ به خش‌خش پشت پرده، شمشیر می‌کشد و آن را از پرده می‌گذراند و آن پیرمرد پرچانه فضول، پولونیوس، پدر آن ماده‌سگ سبک‌سر، را از سر راه برمی‌دارد. بهت او عظیم است، اما در برابر بهت من هیچ است.
در همان لحظه دقیق — و نه پیش‌تر، می‌خواهم کاملا روشن کنم، حتی یک لحظه پیش‌تر — است که سرانجام تمام صبر پدرانه‌ام را از دست می‌دهم و تصمیم می‌گیرم کار را به سرانجام برسانم.
من و کلادیوس هرگز با هم نساختیم. فقط مسئله جانشینی نبود، فساد درونش بود که از اول دریافته بودم، آن قساوت‌های کوچک، آن خواری ضعیف و فروکاهنده‌ای که مردی می‌کشید و تمام عمر می‌دانست برادر بزرگ‌ترش نه فقط در واقعیت بلکه در روح نیز پادشاه است. در قلعه جاسوسی خدمتکاران را می‌کرد، با دزدی‌های کوچک آن‌ها را به جان هم می‌انداخت، قورباغه‌ها را در خندق می‌کوبید، کلاه و زنگ‌های دلقک را می‌دزدید؛ با زره یقین و تحقیرم از همه این خفت‌ها گذشتم. گرترود فورا عاشق من شد؛ هرگز کمترین توجهی به کلادیوس نکرد تا آنکه، به دلایل کشورداری، از پیوندمان غافل شدم و به کلادیوس فرصت دادم تا خود را جا کند. مطمئنم از (او). با این همه، با تمام رذایلش و نشانه‌های مرگبار خوی او، هرگز نفهمیدم — تا لحظه‌ای که آن مایع گرم در گوشم چکید، حالم را به هم زد و چنان به فریادم واداشت که درد به‌سرعت پایان یافت — هرگز تا آن لحظه نفهمیدم که چقدر از من نفرت داشت؛ فکر می‌کردم آن قساوت‌ها از حسد می‌آید، حسد از تحسین.
اما وقتی زهرم کرد و به این دانمارک خاکستری و در بند ارواح شکنجه‌دیده و بی‌انتقام فرستاد، خیلی عصبانی شدم و تصمیم گرفتم وضع را درست کنم؛ زمانه از بند [مفصل] دررفته بود، چنان‌که به آن شاهزاده اشک‌به‌دامن یادآوری کردم، و وظیفه اصلاحش بر دوش او افتاد.
* * *
البته باید دقیق‌تر به گرترود نگاه می‌کردم. اگر یک ویژگی باشد که جهان زیرین بی‌انتقام عطا می‌کند، همانا وقت فراوان برای سرزنش است، و باید می‌دانستم که هرگز نمی‌توان به آن زن اعتماد کرد. پتیاره‌های سبک‌مغز و بوالهوس مثل اوفلیا دلشان را روی آستین می‌گذارند، اما گرترود بدون به‌کار بستن حیله به مقامش نرسیده؛ ممکن است رابطه‌اش با کلادیوس پیش از قتل من آغاز شده باشد. راستش ممکن است او کلادیوس را به این کار واداشته باشد، ممکن است انگیزه را به او داده باشد. «فقط کمی زهر و من کاملا از آن تو می‌شوم؛ می‌توانی پادشاه نفخ‌کرده کوچک من باشی،» شاید در گوشش زمزمه کرده باشد. این وضع گذار وحشتناک‌ترین فکرها و وسوسه‌ها را می‌آورد؛ هرگز این مردم را به قدر حالا نفرت نداشته‌ام. قتل بی‌انتقام آدم را در این راهروهای بی‌پایان رها می‌کند، به‌کمین نشسته، به‌کمین نشسته، آدم واقعا نمی‌داند به کجا رو کند، به چه کسی استغاثه کند، چه کند تا از این وضع وحشتناک بیرون بیاید؛ اگر از سر ناچاری نبود هرگز به آن معما‌ی ناامیدکننده‌ای که پسرش می‌خواندم روی نمی‌آوردم؛ اگر ابزارش را داشتم خودم کلادیوس را به تیغ می‌گذراندم؛ چرا باید روی باروها قدم می‌زدم و در باد فریاد می‌زدم و کمک می‌خواستم اگر توانایی انجام کاری به‌جز التماس و دعا داشتم؟
من پادشاهی عادل، خردمند و رحیم بودم؛ زنم هرزه بود، پسرم فاجعه، برادرم خائن، با این همه به این قلمرو نظمی ملایم و مقدس آوردم؛ فقط در این مرحله اخیر بود که به این ادراکات افراطی و ویرانگر رانده شدم؛ مردن و مرده نبودن — چطور بگویم؟ — به‌شدت تلخ‌کننده است. بی وظیفه شاهزاده برای طفره رفتن، بی پروازهای خطابه، بی آن شهوت ارزان و منحرف‌کننده که به‌آسانی مهار می‌شد، می‌مانم و باید روبه‌رو شوم، آه، بی‌پایان، با آن شبح محکوم و در بند: خودم.
پس خودم را به روزنکرانتز و گیلدنسترن معرفی می‌کنم، مزدورانی شاد و از هم تشخیص‌ناپذیر با چهره‌هایی چون دیوارهای صاف که آن‌ها را از هر خردی می‌پوشاند. «می‌دانم شما کی هستید!» یکی‌شان می‌گوید — نمی‌توانم از هم تشخیصشان بدهم — و دیگری را می‌چسبد. «همه گزارش‌ها را شنیده‌ایم.»
«بس است،» می‌گویم. «او را به دریا بیندازید. بعد به دانمارک بشتابید و بگویید لژیون‌های پولونیوس او را کشتند. این کلادیوس را سخت پریشان می‌کند و وقتی درخواست ملاقات خصوصی کنید تا اطلاعات مهم‌تری بدهید، شک نخواهد کرد. او را در اتاقی تنها گیر بیاورید و من به درکش می‌فرستم.» البته که این حرف دقیقا دروغ است. من به سبب شرایط نفرین از اقدام مستقیم بازداشته شده‌ام. با این همه دست‌کم آغازی خواهد بود، دست‌کم بالاخره کاری، و مرا سرگرم می‌کند. فلج شاهزاده به من هم سرایت کرده. «برای خدمتتان خوب پول می‌دهم،» می‌گویم. «آخر من هنوز پادشاهم. هنوز دربار دارم.»
با چهره‌های نفوذناپذیرشان به من خیره می‌شوند. «تو روحی،» یکی‌شان می‌گوید. «چطور می‌توانی به ما پول بدهی؟»
«من نیروهای جادویی عظیمی دارم. به من اعتماد کنید.»
«او هم‌مدرسه‌ای ماست،» یکی با تفکر اشاره می‌کند. «ما به او پیوندهای وفاداری بدهکاریم.»
«قصد دارد تو را بکشد،» یادآور می‌شوم. «دستورها را از پیش در چمدانت جاسازی کرده‌اند.»
«چه دربار بی‌نهایت خائنی باید باشد.»
«آه، به این می‌توانم تن در دهم،» موافقت می‌کنم. «قطعا می‌توانم با این موافقت کنم.»
همکاری‌شان به دست می‌آید — زوجی فرمان‌بردارند، مشتاق خشنودکردن، با ایمانی عمیق به ارواح — اما با این حال کار پیش نمی‌رود؛ شاهزاده بویی از خیانتی می‌برد و با شتاب از قایق می‌گریزد. در همین حال دست‌وپاچلفتی‌ها نمی‌توانند دستورهای رسواکننده را در چمدان خودشان پیدا کنند. وضعیت به‌طرز ناامیدکننده‌ای درهم‌وبرهم است و پس از آنکه هر یک جداگانه به دربار بازگشتیم درمی‌یابم که اوفلیا با غرق‌کردن خود کار را بیش از پیش پیچیده است. در این افسانه غم‌انگیز ظاهرا همه از میان رفته‌اند جز مجرم واقعی. در اتاق خصوصی‌ام با شاهزاده روبه‌رو می‌شوم که دستکش‌هایش را می‌پوشد، شمشیرش را مرتب می‌کند، زیر لب درباره کاری که باید به‌سرعت به آن رسیدگی شود چیزهایی می‌گوید. «آه،» می‌گوید و با چهره‌ای تیره و حواس‌پرت به من نگاه می‌کند، «باز هم تو. آن نمایش واقعا باشکوه بود. ممکن نبود بهتر از این اجرا کنی؛ فقط کاش نتیجه بهتری داشت. برای کیسه پولت آمده‌ای؟ مطمئنم آن را تسویه کرده‌اند.»
درمی‌یابم که در آن نور کم و به‌خاطر گرفتاری ذهنش مرا با شاه بازیگر اشتباه گرفته است. زنجیرهایم چندان به چشم نمی‌آیند. «بله، دستمزدمان را گرفته‌ایم،» می‌گویم. «و پادشاه در غیاب تو همه چیز را اعتراف کرده است. التماس آزادی می‌کند.»
«پس آزادش می‌کنم.» هملت با زیرکی به من نگاه می‌کند. «لهجه‌ات فرق کرده،» می‌گوید. «نکند تو یک جاعلی؟»
«هیچ چیز فرق نکرده،» می‌گویم، «و همه چیز فرق کرده. اما تنها تو می‌توانی به این ماجرا پایان دهی.»
«مرا نمی‌ترسانند،» هملت می‌گوید. چهره‌اش گرفته می‌شود. «از اینجا برو بیرون، پیش از آنکه از بدنت بگذرم.»
«تو که کسی را با شمشیر سوراخ نمی‌کنی. در دنیای تو هیچ چیز رخ نمی‌دهد تا وقتی یک نفر خودش را می‌اندازد در برکه.»
«ای ناکس،» می‌گوید. شمشیرش را می‌کشد. «این را نمی‌پذیرم.»
به صورتش می‌خندم و می‌گریزم، و او را همان‌جا می‌گذارم که زیر لب چیزی می‌گوید. بهترین بخش پدیدار شدن، از هم پاشیدن است از راه میل، هرچند البته همیشه درد هم هست.
قهرکنان عقب می‌کشم تا ببینم بعد از این چه می‌شود. می‌دانم که هیچ چیز نمی‌تواند رخ دهد و با این حال نمی‌توانم از چشم‌داشت امید دست بکشم. هر چیزی بهتر از آن است که روی جان‌پناه سکندری بخورم و قرچ‌قرچ کنم. به‌طرز شگفت‌آوری رخدادهای بسیاری روی می‌دهد. گرترود مسموم می‌شود. کلادیوس را از بدن می‌گذرانند. خود هملت هم، در بهت این انفجار تکاپو، خود را در معرض ضربه‌ای محسوس می‌گذارد. در پایان، از همه شگفت‌انگیزتر، فورتینبراس همه را برکت می‌دهد. من بهتر می‌دانم اما چیزی نمی‌گویم. گاهی بهتر است حالت کم‌رویی پیشه کنی. وانگهی، حالا می‌دانم که فقط زمانی کوتاه مانده تا از زنجیرهایم رها شوم.
* * *
کلادیوس روی برج‌ها به من می‌پیوندد، دستش را رازگویانه دور من می‌اندازد. «این‌قدر زود نه، احمق،» می‌گوید. «هنوز تمام نشده.» گرترود، از پس گوشه‌ای، چشمک می‌زند. «سه جادوگر را یادت هست؟» می‌گوید. «روح بانکو را یادت هست؟ حالا کمی خوش‌گذرانی واقعی در پیش داریم.»
«خوش‌گذرانی؟» می‌گویم. «خوش‌گذرانی واقعی؟»
گرترود با شکوهی شاهانه خود را به من می‌ساید، و زنجیرهای خودش قرچ‌قرچ می‌کنند. «کاملا،» می‌گوید. «همین که لیر برود روی دشت، می‌توانیم حسابی لت‌وحشی‌اش کنیم.»
«می‌توانیم کالیبان را هم کمی توی زحمت بیندازیم،» کلودیوس با محبت می‌گوید.
بادهای خنک جهان زیرین را حس می‌کنم که مثل چاقوهای خنده‌کنان از میانم می‌گذرند.
یک چیزی در مملکت دانمارک به‌طور قطع و یقین گندیده است.
