شماره‌ی ۴۸
شماره‌ی ۴۸
ترجمهٔ ماشینی با شهرزاد است و ممکن است خطا داشته باشد.
از مجموعهٔ صد داستان کوتاه فانتزی
«بستگی دارد به این‌که خودت را کدام سر تفنگ ببینی.»
پیرمرد تنها روی سکو ایستاده بود و در نور خیره‌کننده دوربین‌ها خسته سخن می‌گفت.
«این نشست خبری را فراخوانده‌ام تا استعفایم را از انجمن سایونیک آمریکا اعلام کنم.»
جمع دانشمندان و خبرنگاران با هیجان همهمه کردند.
«به‌عنوان یکی از بنیان‌گذاران این سازمان، بی‌میل به ترک آن هستم؛ اما ماندن من در اینجا فقط می‌تواند سایه‌ای از تردید بر کار مردمان درست‌کردار بیندازد. زیرا چندی پیش، در شور اثبات وجود پدیده‌های روانی، مرتکب آن گناه نابخشودنی علم شدم: عامدانه آزمایشی را دستکاری کردم تا نتایج دلخواه به دست آید.
«چند هفته پیش، در مغز موش‌های صحرایی الکترودهایی کار گذاشتم که وقتی مولد اعداد تصادفی به آن‌ها انرژی می‌داد، در حیوان احساس‌های به‌شدت لذت‌بخش پدید می‌آوردند. هدفم این بود که ببینم آیا موش‌ها می‌توانند از راه دورجنبانی — ذهن بر ماده — بر مولد اثر بگذارند تا بیش از شمار تحریک‌های مورد انتظار و تصادفی، تحریک دریافت کنند.
«تقریبا بی‌درنگ موفقیت را گزارش کردم — شاهدی روشن بر توانایی روانی! اما بعد… بعد بعضی از همکارانم که از توجه بیش از حد من به دستگاهم گیج شده بودند، پنهانی تماشا کردند که چگونه تجهیزات را دستکاری می‌کنم تا تحریک‌های بیشتری به موش‌ها برسانم.»
پیرمرد آهی کشید.
«چرا تقلب کردم؟ نمی‌دانم. راستش، تا وقتی همکارانم مدرک را روبه‌رویم گذاشتند، تقریبا از کارهایم بی‌خبر بودم.
«شاید پس از یک عمر پژوهش صادقانه که در بهترین حالت نتیجه‌ای مبهم برای ارائه داشت، ناخودآگاه تصمیم گرفتم فقط کمی به آزمایش کمک کنم، تا همکارانم را دلگرم کنم و تردیدگران را تحت تأثیر بگذارم.
«در هر حال، از شرمندگی‌ای که برای انستیتو پیش آورده‌ام پوزش می‌خواهم. و از این پس کارم را به مردانی تواناتر و قابل‌اعتمادتر می‌سپارم. به‌ویژه خوشحالم که دکتر جان کول وعده داده پژوهش مرا با محرک تصادفی ادامه دهد.
«موفق باشی، جان. می‌دانم تو کنترل را از دست نخواهی داد، آن‌گونه که من — دادم.»
در آزمایشگاه خالی، در قفس با تسمه بسته‌شده، موش‌ها از وجد جیغ می‌کشیدند در حالی که ماشین تحریک‌های پیاپی را از الکترودهای کاشته‌شده در مغزشان هدایت می‌کرد.
بیشتر! ذهن موش‌ها فریاد می‌زد. بیشتر! بیشتر!
اما ماشین به خواسته‌هایشان اعتنایی نکرد؛ همچنان به فراخور هوس مکانیکی خود، لحظه‌های کوتاهی از بهشت را به این موجودات ارزانی می‌داشت.
آنگاه موش‌ها بدنشان را جمع کردند. مرد! مرد داشت می‌آمد!
چند ثانیه بعد، دکتر کول قفل در آزمایشگاه را باز کرد و وارد شد. به سوی دستگاه آزمایش رفت و با امید شمارنده الکترونیکی را بررسی کرد. ناامید شد: در ساعت گذشته موش‌ها هیچ تحریکی فراتر از انتظار تصادفی نگرفته بودند.
به موجودات کوچک در قفس خیره شد و آهی کشید. «یک کاری بکنید، ای تنبل‌های بی‌مصرف! یک کاری بکنید!»
در همان لحظه، موش‌ها با تمام نیرو تمرکز کردند.
از ذهنشان، با سرعت اندیشه، پیچک‌هایی از انرژی ذهنی جهید. پیچک‌ها به ژرفای ذهن کول رسیدند، لمس کردند، کاویدند، پیچیدند.
بیشتر! ذهن موش‌ها فریاد زد. بیشتر! بیشتر!
کول ناخودآگاه پیچ تنظیم مولد اعداد تصادفی را چرخاند. تحریک‌ها دیگر تصادفی نبودند؛ تندتر و تندتر می‌آمدند.
حتی در وجد تشدیدشده‌شان هم موش‌ها حس کردند این مرد همان کسی نیست که پیش‌تر . . . لمس . . . کرده بودند. اما با این حال، او هم یک آدم بود، نه یک ماشین، و می‌شد دستکاری‌اش کرد.
از شوق جیغ کشیدند.
باز کنترل را در دست داشتند.
