شماره‌ی ۴۸
شماره‌ی ۴۸
ترجمهٔ ماشینی با شهرزاد است و ممکن است خطا داشته باشد.
از مجموعهٔ صد داستان کوتاه فانتزی
«حقش بود.»
این که مردم همیشه آلن سن سباستین را با ماروین دین، نویسنده، اشتباه می‌گرفتند به‌خودی‌خود بد بود. بدتر از آن این بود که محافل ادبی مدام این دو را به هم می‌چسباندند تا آنجا که، پس از آشنایی در آن همه مهمانی و خانه این و آن، دنیای بیرون آن‌ها را دوست هم می‌دانست.
راستش هیچ‌کدام دیگری را چندان دوست نداشت—این همیشه نفرین شباهت میان رقیبان است. اگر می‌توانستند از هم می‌گریختند، اما نمی‌توانستند، نه بی‌آنکه به آن همه واسطه ارزشمند بی‌اعتنایی کنند. هر دو برای همان مجله داستان می‌نوشتند، هر دو نهایت تلاششان را می‌کردند تا خود را به آن آدم بی‌ادب غیرقابل‌تحمل که سرویراستار مجله بود بچسبانند.
لکلر بی. اسمیت، مالک و سرویراستار گریموآر: مجله داستان‌های خیالی روح، بازرگانی بود حیله‌گر در معامله، بدزبان و خودآموخته که از ادبیات هیچ نمی‌دانست و در هنر سلیقه‌ای در حد ضمیمه یکشنبه‌ها داشت، اما در چلاندن پول از دست روزنامه‌فروش‌ها و مردم زودباور تقریبا همه‌چیز می‌دانست. این که گریموآر چنین موفقیتی داشت به سبب همان شوخی تلخ تقدیر بود که اسمیت را قادر می‌کرد وقتی داستان ترسناک خوبی می‌خواند از آن لذت ببرد.
شاید بازتابی ناخودآگاه از همان سادیسمی بود که بسیاری از مردان موفق را به احساسات دیگران بی‌اعتنا می‌کند. دست‌کم رفتارش با نویسندگانش در دل کسانی که ناچار بودند با او سر و کله بزنند وحشت می‌انداخت.
چون ماندن در نظر او به سود کسب‌وکار بود، همان‌طور که سن سباستین خوب می‌دانست، و وقتی گذران زندگی‌ات به چک‌های اسمیت بند باشد، می‌شود مسئله مرگ و زندگی.
سن سباستین مزرعه پدری‌اش را جایی در غرب میانه ترک گفته بود، پس از آنکه چند داستان فروخت، و خود را در زاغه‌های روشنفکری شهر بزرگ سکنی داده بود. کار خوبی بود؛ وانگهی آنجا بهتر می‌توانست تمرکز کند، چون خروس لعنتی‌ای نبود که ساعت چهار و نیم بامداد از خواب بیدارش کند، و می‌توانست تا هر وقت که دلش می‌خواست بیدار بماند، با گفت‌وگوهای آبرومند و نیم‌گالنی شراب شیرین غلیظ مسکاتل برای جرعه‌جرعه نوشیدن. تنها خار در چشمش ماروین دین بود.
شبیه هم بودند، هر دو بلندقد، لاغر و استخوانی، گیسو سیاه. هر دو گرایشی به چپ‌چپ نگاه کردن داشتند، هر دو همان طنز خشک را داشتند. اما به اصرار سن سباستین، شباهت همین‌جا تمام می‌شد. او می‌توانست بنویسد و دین نمی‌توانست. اسمیت، خدایشان و داورشان، هم‌عقیده سن سباستین نبود. او فکر می‌کرد هر دو می‌توانند بنویسند — و ضمنا بر این باور بود که سن سباستین دارد افت می‌کند و دین دارد بالا می‌آید.
سن سباستین خودش تازه داشت حقیقت هولناک را می‌فهمید، وقتی سه داستان پشت سر هم به این بهانه رد شدند که بیش از حد شبیه مطلبی بودند که همین اواخر خریده شده بود. نمی‌دانست آن مطلب چیست تا دو ماه بعد که داستانی از دین را در آخرین شماره گریموآر دید و تا مغز استخوان لرزید. کاملا یکسان بود، پیرنگ، نوشتار و همه‌چیز، با یکی از داستان‌های خودش.
دین دزد ادبی؟ سخت می‌شد دید چطور. سن سباستین، پس از آنکه بر نخستین حمله خشم و غضب سیاهش چیره شد، در حیرتی غرق شد. هیچ‌کس، اما هیچ‌کس، داستان‌های سن سباستین را نمی‌دید تا وقتی که آن‌ها را می‌نوشت، بازنویسی می‌کرد، با رنج تمام روی ماشین‌تحریرش تایپ می‌کرد و سپس، پس از یک هفته یا بیشتر انتظار برای بازخوانی دوباره، تصحیحات بعدی‌اش را اعمال می‌کرد.
دین به هیچ روی نمی‌توانست داستان‌ها را پیش‌تر دیده باشد؛ نمی‌توانست به اتاق سن سباستین دزدکی رفته باشد و داستان‌هایش را رونویسی کرده باشد؛ و وانگهی سن سباستین هرگز درباره پیرنگ‌ها با هیچ‌یک از دوستانش حرف نمی‌زد. با این حال، همین بود که بود.
تا زمانی که سومین داستان آشنا از دین در چاپ ظاهر شد و دو داستان دیگر از سن سباستین را اسمیت با این کنایه‌ی تیز رد کرد که سن سباستین باید سرکی به نوشته‌های تازه‌تایپ‌شده‌ی دین کشیده باشد، آلن سن سباستین در حالتی بود نزدیک به دیوانگی. البته می‌توانست داستان‌های ردشده‌اش را به مجله‌ای رقیب بفروشد. اما علاوه بر این واقعیت که با دیگر ویراستاران چندان خوب پیش نمی‌رفت، ممکن بود آن‌ها وای و فغان راه بیندازند وقتی نسخه‌های بدلی دین اول به دکه‌ها برسند.
سن سباستین سرانجام یکی از دوستانش را محرم کرد. کارلتون ونی، مردی نسبتا مسن‌تر، در رفتارش سنگین‌تر بود و گرایشی به روان‌شناسی و علوم خفیه داشت. ماجرا را با او در میان گذاشت، داستان‌های چاپ‌شده دین و اصل نوشته‌های خودش را نشانش داد. سن سباستین اصرار داشت که برای هیچ‌یک از دو نویسنده ممکن نبود کار دیگری را در مرحله تولید دیده باشد.
ونی، مردی با تجربه فراوان، پس از آنکه بسیار در این باب اندیشید، خاطرنشان کرد که هم‌زمانی اندیشه‌ها در تاریخ دقیقا تازگی ندارد. پیش‌تر هم رخ داده بود، در واقع اغلب با ذهن‌های خلاق رخ می‌داد که دو نفر هم‌زمان به یک چیز فکر کنند. ونی گفت گویا جهان با سرعت معینی حرکت می‌کند، و آنگاه وقتی شرایط برای اندیشه‌های معینی آماده می‌شود، آن اندیشه‌ها خودبه‌خود در نخستین ذهن‌هایی که زحمت جست‌وجویشان را به خود می‌دهند، رشد می‌کنند.
مثلا وقتی علم ریاضیات در حساب کهن به بن‌بست رسیده بود، نیوتن و لایبنیتس، در دو کشور جدا از هم و بی‌خبر از یکدیگر، هر یک به‌تنهایی دستگاه حساب دیفرانسیل و انتگرال را ابداع کرد و پرورداند. دیگر بار سیاره نپتون را دو اخترشناس مختلف تقریبا هم‌زمان دیده بودند. بارها و بارها، اختراع‌ها تکرار شده بودند، گاه به فاصله نیم جهان از هم، به دست ذهن‌هایی هم‌سنگ.
گویی شبکه تلگرافی نامرئی‌ای همه ذهن‌های جهان را به هم می‌پیوست. چنان که وقتی فرانسوی‌ای به نام آدر در ۱۸۹۸ با دستگاه دیوانه‌واری از پارچه و پروانه پروازی کوتاه و دیوانه‌وار کرد، دو مکانیک جوان در اوهایو توانستند الهامی دیوانه در سر بپرورند برای معجزه‌ای که چند سال بعد در کیتی هاوک به بار می‌نشست.
حالا کارلتون ونی چنین استدلال می‌کرد: آیا منطقی نبود که وقتی دو ذهن تا این حد به هم شبیه، ذهن دین و ذهن سن سباستین، چند کوچه بیشتر از هم فاصله نداشتند و هم‌زمان می‌کوشیدند خواسته‌های یک ذهن را در یک سبک نگارش تخصصی واحد برآورند، ذهن گریموآر، ذهن لکلر بی. اسمیت، باید اندیشه‌هایش را به دیگری تلگراف کند، همان‌گونه که یک ایستگاه فرستنده نیرومند بی‌درنگ به گیرنده‌های دستگاهی منتظر می‌فرستد؟ کیست که بگوید کدام یک از این دو اصل اندیشه‌های این داستان‌ها بوده؟ شاید سن سباستین آن‌ها را از ذهن دین دیده باشد، یا برعکس. هیچ گناه شخصی‌ای را نمی‌شد بر گردن کسی گذاشت.
دلیل، تنها دلیل، که دین برنده بود این بود که نویسنده تندتری بود. دین بار اول با ماشین تحریر می‌نوشت و هرگز بازنویسی نمی‌کرد. همین که پیش‌نویس اولش را از زیر کلیدهای ماشین می‌کشید، ظرف چند ساعت روی میز اسمیت بود. و تا دو هفته نمی‌گذشت که نثر لاک‌پشت‌رو سن سباستین به همان مقصد می‌رسید.
ماروین دین باهوش بود، به اندازه کافی، بی‌شک. اغلب سن سباستین را با این فخرفروشی آزار می‌داد که هرگز خیالش را با داستان‌های دیگران شلوغ نمی‌کند. هرگز نوشته‌های نویسندگان دیگر را نمی‌خواند و هرگز برای الهام به آثار کلاسیک و مجموعه‌های ادبی تکیه نمی‌کرد. ذهنش به احتمال بسیار برای طرح‌های سرگردانی که از اتر تله‌پاتیک می‌آمدند کاملا باز بود.
این پاسخ کنجکاوی سن سباستین را آرام کرد، اما او را در وضعی حتی وخیم‌تر از پیش رها کرد. آیا محکوم بود همیشه در این مسابقه هولناک بازنده باشد؟ آیا این به معنای پایان کارش به‌عنوان نویسنده بود؟
چند روز الن سن سباستین در خیابان‌های شهر بزرگ سرگردان بود، غرق در حیرت و نومیدی. باید پاسخی می‌بود، اما چه، اما چگونه؟ این می‌بایست نبردی تا پای مرگ باشد—زیرا روشن بود که تنها راه بدیهی‌ای که آینده‌اش را هموار می‌کرد از کار انداختن دین بود.
مثلا می‌توانست به آپارتمان دین زور بزند و ماشین تحریرش را با تبر خرد کند. تا دین می‌توانست ماشین دیگری قرض بگیرد یا بخرد، سن سباستین دست‌کم یک داستان تازه را اول روی میز اسمیت می‌گذاشت. اما این آشکارا راه‌حل عملی نبود. می‌توانست به کسی پول بدهد که دین را بزند و به بیمارستان بفرستد. این هم چندان دلش را نمی‌برد. گذشته از آن، عالمی از دردسر به بار می‌آورد؛ چه کسی را پیدا می‌کرد که این کار را بکند و پس از آن چگونه از اخاذی در امان می‌ماند؟ اما کشتن، این فکر اصلا دلش را نمی‌برد.
بعد، یک بعدازظهر، فکر به سراغش آمد. سن سباستین تقریبا با تب و تاب به خانه‌اش رفت، در را پشت سرش بست و قفل کرد و به قفسه کتاب‌هایش شتافت. کتابی را از آنجا بیرون کشید، پشت میزش نشست، قلم به دست گرفت و شروع کرد به رونویسی از صفحه‌های کتابی که باز کرده بود. با دقت خم بر کارش شد.
دو ساعت بعد نخستین نوشتن را تمام کرده بود. دست‌نوشته را کناری گذاشت و منتظر ماند. روز بعد دوباره همان کار را از سر گرفت و این بار هم با زحمت صفحه‌های چاپی را برای بار دوم رونویسی کرد. روز سوم هم رویش کار کرد، بعد ماشین تحریرش را برپا کرد و به شیوه همیشگی و پرزحمتش آهسته شروع کرد به تایپ کردن صفحه‌ها. کار را تا آنجا که می‌شد کش داد.
روز چهارم، وقتی پایان را به آخرین صفحه تایپ کرد، همه صفحه‌های تمام‌شده را به هم گیره زد، یک بار دیگر با دقت بسیار از رویشان خواند، و بعد دست‌نوشته‌های گوناگون را به آشپزخانه کوچکش برد و یکی‌یکی همه را روی شعله اجاق گازش سوزاند.
بعد دو ماه از کار ادبی استراحت کرد.
حالا لکلر بی. اسمیت، چنان‌که گفته شد، تا حد زیادی یک تاجر غیرادبی بود، خودآموخته و خودرأی. داستان وحشت خوب را می‌شناخت وقتی یکی را می‌دید؛ و وقتی ماروین دین یکی از آن داستان‌های محشر را به او داد، همان روز خریدش و در برنامه مجله‌اش گنجاند. دین هم، چنان‌که گفته شد، این خصلت نه‌چندان ناپسند را داشت که ذهنش را از آثار دیگر داستان‌نویسان وحشت پاک نگه دارد.
خیلی شرم‌آور بود وقتی انبوهی از خوانندگان نکته‌سنج و هواداران مجله را به خاطر چاپ «موش‌های توی دیوارها» اثر اچ. پی. لاوکرفت با عنوان «جانوران موذی زمزمه‌کننده اکسام پریوری» به نام ماروین دین با نامه‌های خشمگین غرق کردند—«حکایتی گیرا از نفرین نیاکان، که به‌ویژه برای گریموآر به قلم یک موپاسان مدرن نوشته شده است.» و برای ماروین دین فاجعه‌بار بود وقتی اسمیت نه‌تنها بیرونش انداخت، بلکه از او شکایت کرد تا پول را پس بگیرد و خسارت هم بستاند.
و به آلن سن سباستین هیچ آسیبی نرسید وقتی داستان‌های تازه دین را پادوی دفتر، طبق دستور سردبیر، بی‌آنکه بازشان کند مدام پس می‌فرستاد. می‌توانستید مطمئن باشید که نام سن سباستین را در هر فهرست مطالب هر شماره تازه گریموآر خواهید یافت. اما دین، پس از آن نقطه پایان ویرانگر بر زندگی ادبی‌اش که هیچ‌کس را جز خودش و ماشین تحریر داغش نمی‌توانست سرزنش کند، به موفقیتی متوسط رسید، به عنوان فروشنده کتابفروشی کوچک اما برگزیده‌ای که به عروض مبهم‌پسند خدمت می‌کرد.
