شماره‌ی ۴۸
شماره‌ی ۴۸
ترجمهٔ ماشینی با شهرزاد است و ممکن است خطا داشته باشد.
از مجموعهٔ صد داستان کوتاه فانتزی
«حتما حق اجتماع مسالمت‌آمیز وجود دارد.»
وقتی به کتابخانه تشریح رسیدم، همه استخوان‌ها را برده بودند. دانشجوها همه‌جا، در راهروها و در بوفه، خم شده بودند روی جعبه‌های چوبی، پا و دست سر هم می‌کردند و در دفترهایشان شکل می‌کشیدند. نصف صندلی‌ها را اسکلت‌های خمیده اشغال کرده بودند و اسکلت‌های لمیده مثل چوب‌پاره روی میزها افتاده بودند. چون فردا از من هم در این درس امتحان می‌گرفتند، از کتابدار خواستم یک بار دیگر انبار را برای جعبه‌های استخوان بگردد.
از زیر انبوه گره‌خورده موهای تیره‌اش، مثل حیوانی وحشی که در بوته‌ای گیر افتاده باشد، به من خیره شد و گفت: «اما بهت می‌گویم، همه‌شان را داده‌اند.» چند دانشجو تا حالا این شب او را برای استخوان اذیت کرده بودند؟
اصرار کردم. «دانشکده پزشکی به این نمره بند است. اسکلت خراب ندارید؟ اسکلت‌های ناقص؟»
بی‌اعتنا به لبخندم، با نگاه تیز و سختش مرا برانداز کرد، انگار داشت اندازه جعبه‌ای را می‌سنجید که استخوان‌هایم پس از آنکه مرا شام می‌کرد، پر می‌کردند. زیر هر یک از چشمانش سایه‌ای افتاده بود، اندوهی همیشگی، مثل رد اشک دلقکی. تکرار کرد: «بی‌قاعده‌ها» و از پیش پیشخوان روی برگرداند.
از سر آسودگی پلک زدم و پشتش را که می‌رفت دیدم. فقط وقتی بی‌صدا در انبار لغزید تازه دستکش‌هایش را دیدم. با خودم گفتم: وسواسی است. نمی‌خواهد با گرد استخوان و کپک خودش را آلوده کند.
در انتظار نمونه‌هایم، به مهره‌هایی نگریستم که از گردن‌های خمیده دانشجویان اطرافم بیرون زده بودند؛ هر یک بر تکه‌های استخوان اسکلت‌ها کار می‌کرد. پنج مهره کمری، هفت گردنی، دوازده‌تای سینه‌ای: نام‌ها را با خودم تکرار کردم و اطمینانم بیشتر شد.
چیزی نگذشت که کتابدار با جعبه‌ای برگشت. به اندازه جعبه پرتقال بود، چوبی، از فرسودگی یا پوسیدگی خشک تیره و کدر. قفل‌های فلزی که آن را بسته نگه می‌داشتند، به سبزی بیمارگونه‌ای زنگار گرفته بودند. عجبی نبود که دستکش پوشیده بود.
او گفت: «این یکی برای استفاده محدود است،» و هلش داد روی پیشخوان.
دست‌هایم بالای جعبه معلق ماند و درنگ کردم، انگار گرمایش را می‌سنجیدم.
گفت: «خب، می‌خواهی یا نه؟»
از ترس اینکه مبادا به بایگانی برگرداندش، با یک دست چنگ انداختم به آن و با دست دیگر کارت امانت را امضا کردم. «مدل قدیمی است؟» با خوشرویی پرسیدم. لبخند نزد.
جعبه را در بغلم گرفتم و برگشتم. بارش سبک‌تر از آن می‌نمود که حجمش نوید می‌داد، انگار چوب با گذشت زمان خشک شده بود. شاید به‌جای استخوان، هرم‌هایی از گرد در آن بود. قفل‌های فلزی زیر انگشتانم سرد بود.
پس از جست‌وجویی، جای خالی‌ای روی زمین یافتم کنار مردی لاغر که آرنج‌ها و زانوهایش از چاک‌های لباسش بیرون زده بود، مثل برآمدگی‌های یک مار دریایی بالای آب. قفل‌ها را که کشیدم، به‌سختی باز شدند. لولاها با جیغی زبر و شن‌آلود باز شدند و برای لحظه‌ای دوجین چشم شیشه‌ای را گرد من برافراشتند، که زود به درس‌هایشان بازگشتند.
درونش سینی‌های چوبی معمول استخوان را یافتم، سبک چون بال پرنده، اما به‌جای آستر وینیل همیشگی، با فلزی پوشیده شده بودند به رنگ مس و به نرمی خمیری سرب. هر استخوان در جای فلزی خود می‌نشست. بی آنکه یادداشتی را ورق بزنم، با اطمینان از پا شروع کردم، استخوان‌های مچ پا را به استخوان‌های کف پا وصل کردم. اما طولی نکشید که دیدم استخوان‌ها زیادی‌اند. هر یک کمی عجیب بود، با لبهای اضافی که نباید می‌بود، یا حفره‌ای با زاویه‌ی قائمه نسبت به جای متعارف. تنها راه جا دادن همه‌ی استخوان‌ها این بود که آن‌ها را به هیولایی هفت‌انگشتی تبدیل کنم، کمی بزرگ‌تر از پای یک مرد بالغ، بندهای انگشت همه هم‌اندازه، با استخوان‌های قوزک که برجستگی‌های بی‌اشتباه — چه؟ — بال؟ باله؟ را داشتند.
این مرا به کتاب آناتومی‌ام بازگرداند. اما هیچ نگاه کردن به نمودارها این پا را معنا نمی‌کرد. با یک تراش ماهرانه‌ی تیغه‌ی چاقو مطمئن شدم که این‌ها استخوان واقعی‌اند. اما از چه موجود عجیب‌الخلقه‌ای؟ با احساس گناهی مبهم، چنان که گویی در نادانی خامم این هیولا را زاییده بودم، به گرد کتابخانه نگاه کردم تا ببینم کسی متوجه شده است یا نه. همه‌جا جمجمه‌های زنده با جدیت روی جمجمه‌های مرده خم شده بودند و مرا نادیده می‌گرفتند. تنها کتابدار بود که به نظر می‌رسید از گوشه‌ی چشم، از میان موهای گره‌خورده‌اش، مرا می‌پاید. شتابان استخوان‌های پا را در جای‌های مختلفشان پراکندم.
بعد به دست پرداختم، که شش انگشت داشت نه هفت. دو تایشان آشکارا شست بودند، در جهت مخالف هم، و هر یک از انگشتان باقی‌مانده دو مفصل داشت، چنان که هر دو روی این دست‌های ناپدید می‌توانست کف دست باشد. در مچ، حفره‌ای به یک سو باز می‌شد و مفصل گوی‌مانندی به سوی دیگر بیرون زده بود، انگار دست می‌بایست به دست مجاور قفل شود. حالا دزدانه روی اسکلت نامعقولم خم شده بودم و نمی‌خواستم با نگاه‌های دیگر دانشجویان روبه‌رو شوم.
پس از وررفتن با نازک‌نی و ترقوه، که هر استخوانش شناختنی بود اما کمی متفاوت از انسان، با احتیاط صفحه‌های جمجمه را از بسته درآوردم. از همه بیشتر از این استخوان‌ها می‌ترسیدم. پراکندگی‌شان از همان اول به‌قدر کافی نگران‌کننده بود، چون در کیت‌های معمول اسکلت آن‌ها را به شکل یک کاسه‌ی سر سرهم می‌کردند. جمع‌شان هم نگران‌کننده‌تر بود. فقط با یک چیدمان کنار هم می‌رفتند، اما آن چیدمان چنان برایم عجیب می‌نمود که سه بار خود را وادار کردم جمجمه را از نو سرهم کنم. فقط یک فک بود، مطمئنا، هرچند بسیار پهن، و فقط دو سوراخ برای گوش. اما خود جمجمه آشکارا دوگانه بود، انگار دو سر در هم فشرده شده باشند، مثل گیلاس‌هایی که دوقلو روی یک ساقه می‌رویند. هر نیمکره‌ی مغز جمجمه‌ی خودش را داشت. جای بینی در جای همیشگی بود، و دو تا از چشم‌ها هم. اما در مرکز آن پیشانی پهناور، مثل چاهک وان خالی، حفره‌ی چشم سومی بود.
کتاب آناتومی را بستم، در برابر این عجیب‌الخلقه درمانده. خم شدم تا از نگاه دیگر دانشجویان پنهانش کنم و دیر زمانی به آن مثلث چشم‌ها خیره شدم، و به آن دو جمجمه‌ی همزاد که پشت سر، مثل دو ماه یکی‌شده، از هم باز شده بودند. نه، با خود گفتم، چنین موجودی ممکن نیست. این یک فریب بود، یک شوخی بدخواهانه که برای درهم شکستن فهم من از آناتومی طراحی شده بود. اما من فریب این حیله را نمی‌خوردم. با خشم این جمجمه‌ی تقلبی را از هم باز کردم، استخوان‌ها را به جیب‌های فلزی‌شان برگرداندم، جعبه را بستم و به پیشخوان بازگرداندم.
«شاید این برایتان خنده‌دار باشد،» گفتم، «اما من یک امتحان دارم که باید پاس کنم.»
کتابدار گفت: «خنده‌دار؟»
«این کلک.» به جعبه زدم و گردی از غبار بلند شد. وقتی فقط با ریشخند ابرویی بالا انداخت، اصرار کردم: «این یک جعل است، یک ناممکن.»
«چنین است؟» ریشخندکنان دست‌های دستکش‌پوشش را روی جعبه گذاشت.
خشمگین گفتم: «حتی کلک خوبی هم نیست. هیچ‌کس که ذره‌ای از آناتومی بداند فریبش را نمی‌خورد.»
او گفت: «واقعا؟» و دستکش را از مچ یک دستش بیرون کشید. دلم می‌خواست سرش داد بزنم و بعد تند از آنجا دور شوم، پیش از آنکه فرصت کند آن دست را رو کند. با این حال، سر خوردن پارچه و پوست صورتی‌رنگی که بیرون می‌آمد مسخم کرده بود. او گفت: «اولش خودم هم باورم نمی‌شد» و دست برهنه را، کف به بالا، پیش من گشود. آسوده شدم که فقط پنج انگشت شمردم. اما پاشنه گوشتی ملتهب و ورم کرده بود، چنان‌که گویی جوانه شستی تازه آنجا می‌رویید.
با خودم تب‌آلود اندیشیدم: یک جای زخم. چیز وحشتناکی نیست.
بعد دست را برگرداند و کف دیگری را به من نشان داد. انگشتان به بالا خم شدند، سپس در جهت مخالف پیچیدند و قفسی از انگشتان روی پیشخوان ساختند.
از او عقب کشیدم. اسکلت‌ها در ذهنم خرد می‌شدند، نام استخوان‌ها مثل برگ‌های بادبرده پرپر می‌زدند. همه دانشی که با دقت گرد آورده بودم داشت پراکنده می‌شد. نمی‌توانستم به او نگاه کنم و نمی‌خواستم آن حفره گوشتی را ببینم که شاید زیر موهای آویخته بر پیشانی‌اش باز می‌شد؛ نگاهم را برگردانده نگه داشتم.
«چند نفرتان این‌طورید؟» با لحنی خفه و خشمگین گفتم.
«تا آنجا که می‌دانم، من اولین نفرم. مگر اینکه دوستمان را هم حساب کنید،» و در حالی که بند انگشتانش را به جعبه استخوان می‌کوبید، افزود.
فاصله‌ها تا سیارات مسکون را حدس زدم، سایه‌ی سفینه‌های فضایی را در ذهنم ساختم. «اما تو اهل کجایی؟»
«بویزی.»
«بویزی،آیداهو؟»
«خب، راستش، من در یک مزرعه چغندر درست بیرون بویزی بزرگ شدم.»
«یعنی تو—» یک انگشت اشاره‌ام را به سویش گرفتم و انگشت دیگر را به سینه‌ام فشردم.
«آدم؟ معلوم است!» خندید؛ خنده‌ای کوتاه مثل رها شدن حباب‌ها زیر آب. دانشجوهایی که پشت میزهای نزدیک بودند، لحظه‌ای سر از اسکلت‌هایشان برداشتند و با چشمانی خواب‌آلود نگاهی کردند. کتابدار صدایش را پایین آورد، تا آنجا که مثل آواز نهنگ قلقل کرد. زیر لب گفت: «من هم مثل تو آدمم.»
«اما دست‌هایت؟ صورتت؟»
«تا چند ماه پیش فقط دست‌های معمولی آدمیزاد بودند.» دستکش را تند پوشید و گونه‌های پف‌کرده‌اش را لمس کرد. «صورتم لاغر بود. کفش‌هایم قبلا اندازه‌ام بود.»
«بعد چه شد؟»
«این استخوان‌ها را سر هم کردم.» باز روی جعبه کوبید. از داخل صدای خش‌خش توخالی آمد، مثل صدای سر خوردن ریگ.
«داری… یکی از آن‌ها می‌شوی؟»
«ظاهرا همین‌طور است.»
لبهای رو به بالا و چشم‌های رو به پایین‌اش پیام‌های متناقضی به من می‌دادند. چشم‌های غمگین دلقک‌وار خیلی از هم دور به نظر می‌رسیدند. حتی زیر انبوه موهای تیره‌اش، پیشانی‌اش به‌طور غیرممکنی پهن می‌نمود.
«نمی‌ترسی؟» گفتم.
او جواب داد: «دیگر نه.» «از وقتی سرم شروع به باز شدن کرد، دیگر نه.»
جمع شدم؛ آن جمجمه عظیم را به یاد آوردم، به سپیدی پرسلان، و آن مثلث چشم‌ها را. با احتیاط دست به جعبه استخوانی زدم. «این چیست؟»
«هنوز نمی‌دانم. اما کم‌کم روشنایی‌هایی می‌بینم، کم‌کم آن را می‌بینم، زنده و در حال پرواز.»
«پرواز؟»
«شاید شناکنان. دیدم هنوز خیلی تار است. فعلا فقط آن را اسکلتی از ممکن می‌دانم، فسیلی از آینده.»
کوشیدم تصورش را بکنم: قوزک‌هایش بال درآورده، سرش مثل ماهی دوگانه باد کرده، چشم سومش برق می‌زد. «و وقتی… عوض شوی، چه‌جور موجودی خواهی شد؟»
«باید صبر کنیم و ببینیم، نه؟» «ما؟» پس‌زدم، و با احتیاط از روی مشمع کف اتاق عقب کشیدم. «تو استخوان‌ها را کنار هم گذاشته‌ای، مگر نه؟» به کف دست‌هایم خیره شدم، بعد دست‌هایم را برگرداندم تا پوستی را که جای بند انگشت‌ها بود و می‌لرزید برانداز کنم.
