شماره‌ی ۴۸
شماره‌ی ۴۸
ترجمهٔ ماشینی با شهرزاد است و ممکن است خطا داشته باشد.
از مجموعهٔ صد داستان کوتاه فانتزی
«البته که عمل‌گرا می‌بود.»
شاعر پس از اندکی تأمل پاسخ داد: «نه، راستش را بخواهید، هیچ‌وقت واقعا باور نداشتم که روحی داشته باشم — یا اصلا کس دیگری روح داشته باشد — اما حالا که می‌دانم روحی دارم، قطعا هیچ میلی به فروشش ندارم.»
«آه، بیا حالا،» مفیستوفلس چرب‌زبانی کرد. «اگر در گذشته بدون آن‌که حتی از این… ا… دارایی خبر داشته باشی کاملا خوش‌حال بوده‌ای، چرا باید این‌قدر از دست دادنش کراهت داشته باشی؟ البته به قیمتی خوب.» سیگار برگ پیتسبورگی‌اش را با رضایت پک زد و فکر کرد نکته‌ی حسابی خوبی گفته است.
شاعر سرسختانه سر تکان داد. «اگر روح ارزش قابل‌توجهی نداشت، تو نمی‌خواستی بخریش. و بی‌آنکه بخواهم بحث را عوض کنم، کی گفت من در گذشته خوش‌حال بوده‌ام؟» چهره‌اش حالتی زیبایی‌شناسانه به خود گرفت که دیو آن را بیش از حد معمول مشمئزکننده یافت.
«همین!» مفیستوفلس فریاد زد، «خودت اعتراف می‌کنی! زندگی‌ات تا اینجا کمتر از رضایت‌بخش بوده. بیا، تا به چانه‌زنی پیش‌پاافتاده تن ندهیم؛ گفتم ده سال هر چه دلت بخواهد به تو می‌دهم. بیست‌اش می‌کنیم.»
شاعر دستی شفاف بر موی بلوند بلندش کشید و طفره رفت: «دقیقا منظورت از آرزوی قلبم چیست؟»
نوک سیگار برگ دیو سرخ می‌زد. او که به شیطنت جهنمی‌اش زیرک بود، می‌دانست حالا طرف را توی کیسه دارد. راحت گفت: «همین دیگر. از زندگی بیشتر چه می‌خواهی؟»
چشم‌های شاعر لعابی دور گرفت. «می‌خواهم شعرم بر زبان همه باشد، ترانه‌هایم به گوش همه برسد…»
مفیستوفلس گفت: «دقیقا. با کمک من انجام می‌شود!» راستش را بخواهید، داشت به این فکر می‌افتاد که آیا واقعا می‌خواهد این آدم بی‌مزه تا ابد ابد دور و بر دوزخ پلاس باشد؛ آنجا داشت کم‌کم شلوغ می‌شد، کار و کاسبی این روزها چنان خوب بود که دیگر به‌ندرت دست به چنین معامله‌ای می‌زد. با این حال، عامل دیگری هم در کار بود، عاملی که امید داشت در بهترین محافل استوکسی برایش شهرتی به‌هم بزند.
شاعر بیشتر اندیشید، بعد آهسته گفت: «اگر کمکت را بپذیرم، دیگر کار من نیست که نام‌آور می‌شود، کار ما خواهد بود و من چندان اهل همکاری با شیطان نیستم.»
دیو با دلخوری پکی به سیگار برگ زد. تند گفت: «بی‌معنی است. فکر می‌کنی حوصله دارم شعر بنویسم؟ تنها نوع شعری که واقعا به دلم می‌چسبد، نوعی از لیمریک است.» چهره تیره‌اش کمی باز شد. ادامه داد: «گوش کن، آن یکی را شنیده‌ای که این‌طور شروع می‌شود، “جوانی بود از کنت”؟»
شاعر دست‌ها را بر گوش‌هایش گذاشت. ظریفانه زیر لب گفت: «خواهش می‌کنم».
«آه، بسیار خوب،» مفیستوفلس دلخور گفت، «اما من به‌طور خاص علاقه دارم حامی کار تو باشم. تو شعر را بنویس؛ من می‌بینم که به دست مردم برسد، و با سود خوبی هم برای خودت.»
شاعر دهانش را کج کرد. «اما اگر شعر من بذر عظمت را در خود دارد، چه نیازی به خدمات تو دارم؟»
با حرکتی گسترده، هرچند موزون، به اتاق زیرشیروانی اشاره کرد که گفت‌وگو در آن جریان داشت. «اگر نامم یک‌بار… زیاد اینجا نمی‌مانم.»
دیو خرخر خنده‌ای کرد. «یاوه! صرف این‌که کسی بالقوه شاعر بزرگی باشد، به این معنا نیست که شعرش هرگز نوشته خواهد شد، یا حتی اگر شد، با تحسینی که سزاوارش است روبه‌رو خواهد شد.»
«من… گویا درست متوجه نمی‌شوم.»
مفیستوفلس با بی‌حوصلگی دستی تکان داد. «شاعران برجسته دوره رمانتیک را در نظر بگیر — بایرون، شلی، کیتس. هر سه‌شان… خب، شانس آوردند؛ هیچ‌کدامشان هرگز نگران معاش نبودند. بایرون لرد بایرون، در ناز و نعمت به دنیا آمده بود؛ شلی بارون بود؛ کیتس از خانواده‌ای نسبتا مرفه می‌آمد.» دیو پکی به سیگار برگ زد — آخرین سیگارش — و با اندوه دید که دارد نسبتا کوتاه می‌شود. از فکر این‌که برای تهیه ذخیره‌ای دیگر به پیتسبورگ برگردد نفرت داشت. چه جایی!
ادامه داد: «به نظرت چند شاعر بالقوه بزرگ عمرشان را پشت کار در کارخانه‌های نساجی منچستر تمام کردند، در حالی که شلی و بایرون و کیتس فراغت و ثروت داشتند که وقتشان را صرف بافتن قافیه کنند؟» به موضوعش گرم شد. «توماس هود را مثلا بگیر، تمام عمرش را در فقر گذراند، مجبور بود انرژی‌اش را صرف نوشتن جناس‌های ارزان در قالب شعر برای روزنامه‌های لندن کند. اگر فراغت و امنیت آن دیگران را داشت، شاید امروز نام دیگری را به عنوان نور درخشان دوره رمانتیک می‌ستودند.»
«هوم،» شاعر گفت، «به‌راستی نوشته‌اند که شیطان سخن‌ور است.» فکری کرد. «این محیط نسبتا افسرده‌کننده است. واقعا فکر می‌کنی می‌توانی کار مرا به همان اندازه شلی، به همان اندازه بایرون مشهور کنی؟»
دیو بر حرفش پافشاری کرد. «حتی بیشتر! من کارگزارت می‌شوم، کارت را به گوش آدم‌های درست می‌رسانم، تلاش‌هایت را هدایت می‌کنم، حواسم هست که از نظر مالی سودآور باشد.» با دستی که سیگار برگ حالا سردشده را گرفته بود، حرکتی نمایشی کرد. «تمام ملت غزل‌هایت را خواهند شنید!»
شاعر از خود بی‌خود شد. صدایش پرشور طنین انداخت: «این کار را می‌کنم!»
مفیستوفلس برق شادی از چشم‌هایش پرید و همان دم لحن کاری به خود گرفت. گفت: «چه تصادف شگفت‌انگیزی، قرارداد همین‌جا در جیبم است. فقط کافی است پایین، همان‌جا که علامت ضربدر گذاشته‌ام، روی خط امضا کنید.» خودنویسی بیرون آورد، نوکش را به بازوی دیگری زد و همان لحظه مخزن شفافش از سرخی تیره پر شد. شاعر نفسش را با صدا به درون کشید؛ دیو با لحنی آرام اما چابک گفت: «خون است دیگر، بخشی از همان روال تأییدشده.»
شاعر لرزشی ظریف کرد. خودنویس را گرفت و گفت: «از کار و کاسبی بدم می‌آید. واقعا که چقدر بی‌ظرافت است.»
دیو با رضایت دست‌هایش را به هم مالید و برق شادی از چهره‌اش پیدا بود: «مگر نه؟»
بیست سال گذشته بود و شاعر آسوده در پنت‌هاوسش در منهتن نشسته بود، جام استراحتی از متاکسای کمیاب در دست چپش، و دفتری پیش رویش که هرازگاهی میان جرعه‌ای و بویی از براندی یونانی، سطری یا دو در آن می‌نوشت. گرامافونی نامرئی شب‌ها در باغ‌های اسپانیا اثر د فالا را چنان آهسته می‌نواخت که باید با دقت گوش می‌دادی تا آن را تشخیص دهی. روی دیوارها چند ون‌گوگ آویزان بود؛ شاعر هفته پیش از گوگن‌ها خسته شده بود و دستور داده بود برشان دارند.
پیش‌خدمتی در لباس فرم بی‌سر‌و‌صدا وارد شد و شاعر با دلخوری سر بلند کرد. آهی کشید: «بله، گرنویل؟ این وقفه‌ها را پایانی نیست؟»
گرنویل گفت: «عذر می‌خواهم، قربان، اما مدیر کارهایتان، آقای نیکلاس مفیستو، اینجاست.»
شاعر دستی زلال‌گون میان موهای حالا خاکستری‌شده‌اش کشید. «آه، بپذیرمش، گمانم. از کار و کاسبی سخت بدم می‌آید.»
نیک مفیستو شتابان درآمد، کیف‌چرمی‌ای در یک دست و دست دیگرش پیش‌آمده برای دست‌دادن. با سیگار برگ چسبیده به دندان‌هایش، با شور و شوقی تودماغی‌وار گفت: «باز هم کارت را کردی، رفیق قدیمی!» و نفسی از خشم پیتسبورگ بیرون داد، چنان که شاعر به سرفه افتاد.
«پیش جی.بی. حسابی ترکیده»؛ مدیر کارها ادامه داد: «واقعا دیوانه‌اش است.»
شاعر دست پیش‌آمده را شل و سست فشرد. «واقعا؟» شانه بالا انداخت. «گمان می‌کردم همین‌طور باشد. البته، فکرش ناب بود.»
«حتما!» نیک از شوق فریاد کشید. «تا یک ماه دیگر، هر مرد و زن و بچه‌ای در این مملکت روزی دوازده بار آن را خواهد شنید.» از شوق چشمانش را به سقف دوخت و خواند:
«ذرت عظیم، ذرت عظیم، ذرت عظیم را بزن و بخورررررر. در خانه، در مهمانی، در سینما هم. ذرت عظیم برای توووو مفید است!»
آهی عمیق از رضایت کشید. «بزرگ‌ترین پیروزی‌ات از زمان نوشتن ترانه «موسیقی بالا و پایین می‌رود» تاکنون، همین خواهد بود.»
شاعر با فروتنی گفت: «آه، بس است دیگر.»
نیک با شور و حرارت دستی به هوا تکان داد. «کاملا جدی می‌گویم. جی.بی. پیر آن را روی هر شبکه‌ای در این مملکت، روزی بیست بار، پخش خواهد کرد. دارد سعی می‌کند بینگ، فرانکی، پری، داینا را جلب کند—» نیک با رضایت دست‌هایش را به هم مالید.
سیگار برگ را از دهانش برداشت و با تأکید به سوی شاعر گرفت. «وقتی ترانه‌سرای «سه نهنگ کوچولو»، «یونجه گاوی و شیر گوساله‌ای» و «موسیقی بالا و پایین می‌رود» را به تو سپردم، خیال می‌کردم کارمان گرفته است، و راستش را بخواهی، از دفتر مرکزی به‌خاطرشان کلی تعریف شنیدم. اما این ترانه‌های تبلیغاتی، رفیق…»
شاعر جرعه‌ای آرام از متاکسا نوشید و کم‌کم ابرو در هم کشید. «آه… نیک،» زیر لب گفت، «یک چیزی بود که می‌خواستم درباره‌اش از تو بپرسم. آن، ا… قراری که مدتی پیش امضا کردیم. به نظرم می‌رسد…»
مدیر کارهایش شتابان دستی بالا برد. «حالا نگران آن نباش، رفیق قدیمی. راستش همین چند روز پیش داشتم با بچه‌های بالادست درباره‌اش حرف می‌زدم و نظرشان این بود که بهتر است قرارداد را تمدید کنیم — برای مدت نامحدود.»
شاعر آهی آرام از سر آسودگی کشید و عطر براندی کهنه را عمیق به ریه فرو داد. آه‌کشان گفت: «فکر نمی‌کنم درست متوجه شده باشم. البته کاملا راضی‌ام، اما…»
نیک سیگار برگ را از لبش برداشت و با رضایت به نوکش نگاه کرد. «خیلی ساده است، رفیق قدیمی؛ نظرشان این بود که ماندن تو در اینجا و ادامه دادن آن کار درجه‌یک، بیشتر به حال هدف می‌کند.»
