شماره‌ی ۴۸
شماره‌ی ۴۸
ترجمهٔ ماشینی با شهرزاد است و ممکن است خطا داشته باشد.
از مجموعهٔ صد داستان کوتاه فانتزی
«فروشنده‌ها لایقش هستند، شاید.»
غول‌ها بدنام‌اند، و مورتنزن خوب می‌دانست. اما استدلال کرد — و به‌قدر کافی درست — که طناب باید چیزی باشد که غول‌ها مدتی طولانی نیاز برآورده‌نشده‌ای به آن داشته‌اند، و هیچ دلیلی نمی‌دید که چرا خودش نباید آن را به آن‌ها بفروشد. چه پیروزی‌ای می‌شد چنین فروشی! مدیر فروش منطقه‌ای شاید مورتنزن را در ضیافت سالانه نیروی فروش به‌طور ویژه نام می‌برد. به سهمیه فروشش کمک بزرگی می‌کرد. و گذشته از این، به او چه مربوط که غول‌ها طناب را برای چه می‌خواهند.
مورتنزن تصمیم گرفت صبح پنجشنبه به دیدار غول‌ها برود. شب چهارشنبه راهنمای فروشندگی مدرن را ورق زد و زیر چیزهایی خط کشید.
خواند: «حالات ذهنی‌ای که ذهن در هنگام خرید از آن‌ها می‌گذرد، به این ترتیب فهرست شده‌اند: ۱) برانگیختن علاقه ۲) افزایش آگاهی ۳) تطبیق با نیازها…» هفت حالت ذهنی فهرست شده بود و مورتنزن زیر همه‌شان خط کشید. بعد برگشت و زیر شماره ۱، برانگیختن علاقه، شماره ۴، درک تناسب، و شماره ۷، تصمیم به خرید، دو خط کشید. صفحه را ورق زد.
خواند: «دو ویژگی برای فروشنده اهمیت استثنایی دارند: انطباق‌پذیری و شناخت کالا.» مورتنزن زیر این ویژگی‌ها خط کشید. «دیگر صفات بسیار مطلوب عبارت‌اند از آمادگی جسمانی، معیار اخلاقی بالا، جذابیت رفتار، پشتکار سرسختانه و ادب بی‌دریغ.» مورتنزن زیر این‌ها هم خط کشید. اما تا آخر پاراگراف را خواند بی‌آنکه دیگر زیر چیزی خط بکشد، و شاید همین که «تدبیر و قدرت مشاهده دقیق» را هم‌تراز دیگر صفات فروشنده قرار نداد، باعث آن شد که بر سرش آمد.
غول‌ها درست در لبه سرزمین شناخته‌شده زندگی می‌کنند، آن‌سوی بیشه‌ای که همه مراجع در مشکوک‌بودنش هم‌داستان‌اند. خانه‌شان باریک و بلند است، در معماری آمیزه‌ای از گوتیک ویکتوریایی و کلبه سوئیسی. هرچند خانه رنگ لازم دارد، خوب نگهداری شده است. مورتنزن صبح پنجشنبه با جعبه نمونه‌ها در دست راه آنجا را در پیش گرفت.
هیچ راهی به خانه غول‌ها نمی‌رسد، و آن بیشه مشکوک همیشه تاریک است. اما مورتنزن، به یاد آنچه در کودکی از مادرش درباره بوی غول‌ها آموخته بود، خانه را به‌آسانی یافت. لحظه‌ای دم در ایستاد و تردید کرد. لب‌هایش تکان می‌خورد و جمله را زیر لب برای خودش تکرار می‌کرد: «صبح بخیر، آمده‌ام نیازتان به طناب را تأمین کنم.» این جمله آغاز سخن فروشنده‌اش بود. بعد بالا رفت و در زد.
غول‌ها از سوراخ‌هایی که در تنه درختان کنده بودند او را می‌پاییدند؛ این رسمی حیله‌گرانه است که معتبرترین مرجع غول‌شناسی آن را تأیید می‌کند. در زدن مورتنزن تقریبا آن‌ها را دستپاچه کرد، چندان گذشته بود که کسی در خانه‌شان را زده باشد. آن‌گاه غول ارشد، همان که هرگز از خانه بیرون نمی‌رود، از زیرزمین شتابان بالا آمد و در را باز کرد.
غول ارشد کمی مانند کنگر فرنگی‌ای است ساخته از لاستیک هندی، و چشمان سرخ کوچکی دارد که مانند سنگ‌های قیمتی تراش (فاست) دارند. مورتنزن انتظار چیز غیرعادی را داشت، و وقتی غول در را باز کرد، مؤدبانه تعظیم کرد، کلاهش را برداشت و لبخند زد. از جمله طناب گذشته بود و داشت انواع طناب‌هایی را که شرکتش می‌ساخت برمی‌شمرد که غول سرش را به یک سو چرخاند و نشانش داد که گوش ندارد. و بر سرش هم چیزی نبود که بتواند جای گوش را در هدایت صوت بگیرد. آن‌گاه غول دهان کوچک نیش‌دارش را باز کرد و گذاشت مورتنزن زبان باریک و نوارمانندش را ببیند. آن زبان به کار سخن آدمی نمی‌آمد، همان‌قدر که زبان مار نمی‌آید. از ظاهرش برمی‌آمد که غول را نمی‌شد با اطمینان در هیچ‌یک از چهار تیپ فیزیو-کاراکترولوژیک ذکرشده درراهنما گنجاند؛ و مورتنزن نخستین بار دلهره‌ای آشکار حس کرد.
با این حال، چون موجود به درون اشاره‌اش کرد، بی‌درنگ از پی‌اش رفت. با خود گفت انطباق‌پذیری، انطباق‌پذیری باید شعارش باشد. انطباق‌پذیری به‌قدر کافی، و شاید حتی زانوانش هم از لرزیدن بازایستند.
غول او را به اتاق پذیرایی برد. مورتنزن نگاهی به دور آن انداخت و چشمانش گرد شد. در گوشه‌ها قفسه‌های تزیینی بود، و کابینت‌های اشیای عجیب، و روی میز مشبک آلبومی با قفل‌های زراندود؛ چه کسی می‌داند عکس چه کسانی در آن بود؟ دور تا دور دیوارها، بر پایه‌ها، جایی که در خانه‌های فرودست‌تر بشقاب‌های تزیینی می‌گذارند، زمردهایی به اندازه سر آدم بود. غول‌ها برای زمردهایشان ارزش فراوان قائل‌اند. همه روشنایی آن اتاق تاریک از آن‌ها می‌آمد.
مورتنزن جمله‌های سخن فروشندگی‌اش را در ذهن مرور کرد. آزارش می‌داد که تنها راه مرورشان همین بود. با این حال، انطباق‌پذیری! علاقه غول همین حالا هم برانگیخته شده بود، وگرنه هرگز مورتنزن را به اتاق پذیرایی‌اش راه نمی‌داد؛ و غول تا انواع طناب‌های جعبه نمونه را می‌دید، بی‌شک خودبه‌خود از «درک تناسب» به «میل به داشتن» می‌رسید.
مورتنزن روی صندلی‌ای که غول نشانش داد نشست و جعبه نمونه‌اش را باز کرد. طناب کابلی هنه‌کن، مجموعه‌ای از کالاهای تابیده و نخ‌مانند، و چند طناب باریک ممتاز از الیاف آباکا بیرون آورد. حتی چند رشته و نخ نرم پنبه‌ای و کنفی هم به غول نشان داد.
پشت یک پاکت، قیمت کلاف‌ها و قرقره‌های نخ را نوشت و قیمت طناب‌های ۵۵۰ فوتی را. با دشواری جزئیاتی افزود درباره استحکام، دوام و مقاومت هر نوع طناب در برابر شرایط جوی. غول ارشد با دقت تماشایش می‌کرد، پاهای کوچکش را روی پله بالایی صندلی‌اش گذاشته بود و هر چند وقت با یک شاخک به وجوه چشم چپش می‌زد. در زیرزمین‌ها هر از گاهی کسی جیغ می‌کشید.
مورتنزن شروع کرد به نشان دادن کالاهایش. به غول کشش و برگشت‌پذیری یک طناب را نشان داد، سرسختی و استحکام سرسختانه طناب دیگر را. طنابی کنفی قیراندود را دو نیم کرد و تکه‌ای پنج‌فوتی روی زمین اتاق پذیرایی گذاشت تا به غول نشان دهد چقدر کاملا «خنثی» است، بی‌هیچ تمایلی به بازشدن خودبه‌خود. حتی به غول نشان داد که بعضی از نخ‌های پنبه‌ای چقدر خوب در گره‌بندی مربعی شکل می‌گیرند.
آخر سر روی دو طناب از الیاف آباکا توافق کردند، به قطر ۳/۱۶ و ۵/۸ اینچ. غول مقدار عظیمی می‌خواست. نظر مورتنزن درباره «استحکام و دوام بی‌پایان» این طناب‌ها ظاهرا او را جذب کرده بود.
مورتنزن با خونسردی مشخصات را در دفتر سفارشش نوشت، اما جاه‌طلبی مغزش را به آتش کشیده بود. به نظر می‌رسید غول‌ها مشتریان دائمی خواهند بود؛ و بعد از غول‌ها، چرا گیبلین‌ها را امتحان نکند؟ آن‌ها هم لابد به طناب نیاز دارند.
مورتنزن دفتر سفارشش را بست. پشت همان پاکت، برای اینکه غول ببیند، نوشت که تحویل ظرف ده روز انجام می‌شود. شرایط: ۳۰ درصد همراه سفارش، باقی هنگام دریافت کالا.
غول ارشد تردید کرد. با حیله به مورتنزن با چشم‌های سرخ کوچکش نگاه کرد. بعد کوچک‌ترین زمرد را از دیوار پایین آورد و به او داد.
نماینده فروش ایستاد و آن را در دستانش وزن کرد. کوچک‌ترین زمرد غول‌ها بود، اما به زلالی آب، به سبزی چمن. در دنیای بیرون می‌توانست فدیه یک راکفلر یا یک خانواده تمام گوگنهایم باشد؛ سود قانونی از یک معامله یک چیز بود، اما این چیز دیگری بود؛ «یک استاندارد اخلاقی بالا» — هر نوع استاندارد اخلاقی — مورتنزن را از نگه داشتنش بازمی‌داشت. لحظه‌ای دیگر وزنش کرد. بعد با آهی عمیق، عمیق، زمرد را پس داد.
نگاهی به اطراف اتاق انداخت تا ببیند چیزی می‌یابد که قابل معامله‌تر باشد. و در لحظه‌ای شرارت‌آمیز، چشمش به چشم‌های کمکی غول ارشد افتاد.
غول ارشد جفت چشم اضافی‌اش را روی طبقه سوم کابینت عجایب با درهای شیشه‌ای نگه می‌دارد. مثل زمردهای تیره و خوش‌تراش به اندازه سر شست می‌مانند. و اگر غول‌ها به‌طور کلی برای جواهراتشان ارزش قائل‌اند، این در برابر احساسات غول ارشد نسبت به چشم‌های اضافی‌اش هیچ است. دلواپسی‌ای که مسیحیان خوب باید برای سعادت روحشان داشته باشند، در برابر آنچه غول کاملا بت‌پرست برای آن چشم‌ها دارد، سایه‌ای است، پنداری است، هیچ است. به گمانم ترجیح می‌دهد که فقط یک آدم بیچاره باشد تا اینکه خرابکاری دست به آن‌ها بزند.
اگر مورتنزن از موفقیتش تا حد بی‌حسی سرمست نشده بود، می‌دید که غول خشک می‌شود، می‌شنید که فس‌فس می‌کند، وقتی به‌سوی کابینت می‌رفت. مورتنزن، معصوم و بی‌گناه، در شیشه‌ای را باز کرد، آن دو چشم را بیرون آورد و در دستش، کفرآمیز، با آن‌ها بازی کرد؛ غول می‌توانست به‌هم‌خوردنشان را حس کند. مورتنزن لبخند زد تا جذابیت رفتاری را که راهنما توصیه کرده بود نشان دهد، ابروهایش را بالا انداخت، چنان که گویی می‌گوید «ممنون، این‌ها خوب به کار می‌آیند»، و چشم‌ها را در جیبش انداخت.
غول غرید.
غریدن، مورتنزن را از خلسه شور و شوق بیدار کرد. غریدنی بود که معنایش را هیچ‌کس نمی‌توانست اشتباه بفهمد. آشکارا وقت آن نبود که سرسختانه پافشاری کند. مورتنزن به‌سوی در گریخت.
غول ارشد پیش از او آنجا بود، شبکه شاخک‌هایش گشوده. به‌آسانی او را در آن‌ها گرفت و آن‌ها را مثل باند، تخت، دور قوزک‌ها و دست‌هایش پیچید. بهترین الیاف کنف هم از آن شاخک‌ها محکم‌تر نیست؛ هرچند غول‌ها طناب را راحت‌کننده می‌یافتند، بی آن هم خوب از پس کار برمی‌آیند. ای خواننده عزیز، اگر دیگر زیپ نسازند، تو لخت بیرون می‌روی؟ غول با خشم غرید، چشم‌های از دست رفته‌اش را از جیب‌های مورتنزن بیرون کشید و بعد او را به زیرزمین، به قفسه‌های فربه‌سازی، برد.
اما فضیلت‌های تجارت قانونی بزرگ است. هرچند با جدیت مورتنزن را فربه کردند و بعد کبابش کردند و با سس سروش کردند و با اشتهای تمام خوردندش، به شیوه‌ای کاملا انسانی سر بریدندش و حتی یک بار هم به شکنجه‌اش فکر نکردند. این برای غول‌ها غیرعادی است. و تخته‌ای را که او را رویش سرو کردند با حاشیه‌ای زیبا از گره‌کاری فانتزی آراستند، گره‌کاری‌ای از ریسمان پنبه‌ای که از نمونه‌کار خودش برداشته بودند.
