همرسانی:

دونالد ای. وولهایم

ترجمه‌ی شهرزاد

ترجمهٔ ماشینی با شهرزاد است و ممکن است خطا داشته باشد.

از مجموعهٔ صد داستان کوتاه فانتزی

«هرجا زندگی هست، مرگ هم هست.»

اگر بهار هرگز نمی‌آمد، همه‌چیز خوب بود. در زمستان هیچ اتفاقی نیفتاده بود و تا وقتی هوا سرد می‌ماند و خانم لارچ رادیاتورها را روشن نگه می‌داشت، هیچ اتفاقی هم احتمالا نمی‌افتاد. با این حال، از یک جهت می‌توان به‌راحتی خانم لارچ را مقصر همه آنچه رخ داد دانست. نه اینکه آن‌طور که مردم می‌گویند نیت بدی داشته باشد، نه؛ فقط دو خصلت داشت که تقریبا هر صاحب‌خانه پانسیونی دارد: صرفه‌جو بود و چندان پاکیزه نبود.

نباید این‌قدر عجله می‌کرد و این‌قدر زود در مارس رادیاتورها را خاموش می‌کرد. مارس ماه پرحیله‌ای است و باید می‌دانست که نخستین روز گرم معمولا پدیده‌ای استثنایی است. اما بعد، همیشه می‌شد گفت که نباید نوامبر گذشته این‌قدر در تمیزکاری شلخته می‌بود. نباید آن کهنه‌پارچه را پشت رادیاتور اتاق جلوی طبقه سوم می‌انداخت.

راستش، آدم خوب می‌تواند بپرسد اصلا با چنین پارچه‌ای چه می‌کرد. برای جلا دادن مبل، از همان اول پارچه تمیز لازم نیست، certainly نه آن پارچه‌ای که در واکس چوب فرو می‌کنی، که به‌هرحال چرب می‌شود—اما لازم نبود از همان پارچه خاص استفاده کند— پارچه‌ای که این‌قدر خون خشکیده گوشت رویش بود، از گوشتی که در آشپزخانه رویش افتاده بود.

علاوه بر این، احتمالا در آن چیز کثیف تف هم کرده بود. خانم لارچ جایزه‌ای نبود. چندش‌آور، بی‌روح، ژولیده، بیوه و بی‌خیال، به خانه می‌خورد—یکی از بی‌شمار خانه‌های آجری قهوه‌ای در بخش جنوبی خیابان‌های دهه شصت نیویورک. خانه‌هایی که در روزگار گذشته، پنجاه شصت سال پیش، اوج مد و محل سکونت ثروتمندان به شمار می‌رفتند و حالا به اتاق‌های اجاره‌ای تیره و کثیف برای هر گونه آدم گذری فرو افتاده بودند؛ آدم‌های تنها که در زندگی جز شغل‌های کسل‌کننده امیدی نداشتند، یا گهگاه جوانی سرگشته از شهرستان‌ها که در شهری که به‌ندرت آن را می‌بخشد دنبال شهرت و ثروت می‌گشت.

پس چندان هم عجیب نبود که اواخر نوامبر، وقتی به‌طور تصادفی آن پارچه کهنه کثیف را پشت رادیاتور اتاق جلوی طبقه سوم انداخت، همان‌جا رهایش کرد و یادش رفت برش دارد.

تمام زمستان گرد و خاک جمع کرد، بی‌آنکه کسی ببیندش. اسکلتی که آن اتاق را داشت، شاید خودش تمیزش می‌کرد، اگر آن‌قدر خسته نبود. تمام روز در کارخانه‌ای نامعلوم کار می‌کرد و وقتی به خانه می‌آمد، همیشه آن‌قدر خسته بود که بیشتر از خواندن صفحه‌های ورزش و کمیک روزنامه‌ها کاری نمی‌کرد و بعد شاید کمی به دیوارهای قهوه‌ای رگه‌دار خیره می‌شد، پیش از آنکه خودش را به تخت بکشد و خواب بی‌خواب خسته‌ها را بخوابد.

رادیاتور، که به‌طرز عجیبی بخاری بخار بود (چون بیشتر این خانه‌ها از سیستم قدیمی‌تر گردش هوای گرم استفاده می‌کردند)، اصلا وضع خوبی نداشت. سال‌های سال پیش توسط آخرین مالک ویکتوریایی خانه نصب شده بود و تق‌تق می‌کرد، نشتی می‌داد و بدقلقی می‌کرد. در دسامبر نشتی آرامی پیدا کرد و قطره‌های آب داغ می‌ریختند تا به‌آرامی در کف نفوذ کنند و پارچه را روی سطحی مرطوب و داغ رها کنند. بخار مدام از شیر خرابی بیرون می‌زد که خانم لارچ اگر شیر کاملا می‌پرید تعمیرش می‌کرد، اما چون رادیاتور همیشه موفق می‌شد داغ باشد، هرگز تعمیرش نکرد.

چون خانم لارچ از جریان هوا می‌ترسید، پنجره‌ها در زمستان به‌ندرت باز می‌شدند و اتاق وقتی اسکلتی بیرون بود گاهی به‌طور آزاردهنده‌ای داغ می‌شد.

سخت است گفت چه چیز علت واکنش‌های شیمیایی است. بعضی معتقدند همه چیز در طبیعت مکانیکی است، بعضی دیگر می‌گویند زندگی جنبه‌ای روانی دارد که در آزمایشگاه قابل تکرار نیست. این مسئله‌ای است برای متافیزیکدان‌ها؛ همه می‌دانند بعضی مواد شیمیایی به گرما جذب می‌شوند، بعضی به نور، و ممکن است لزوما زنده هم نباشند. تروپیسم اصطلاح علمی است که به کار می‌رود، و اگر می‌خواهید باور کنید که ماده زنده چیزی است با تعداد زیادی تروپیسم و ماده مرده چیزی است با تروپیسم کم یا هیچ، این هم یک راه برای نگاه کردن به آن است. گرما و رطوبت و ترکیبات شیمیایی چرب تنها مواد لازم برای تولد زندگی در باتلاقی باستانی و فراموش‌شده بودند.

به همین دلیل احتمالا اگر بهار هرگز نمی‌آمد همه چیز خوب می‌بود. چون خانم لارچ یک روز اوایل مارس رادیاتورها را خاموش کرد. ساعت‌های گرم اندک بودند. با تاریکی هوا سرد شد و تا شب دوباره به سرمای فوریه برگشت. اما خانم لارچ گرما را خاموش کرده بود و چون تنبل بود تصمیم گرفت تا صبح روز بعد روشنش نکند، البته به شرطی که روز بعد هم هوا سرد می‌ماند (که ماند).

به‌هرحال صبح روز بعد اسکلتی را مرده در تخت پیدا کردند. خانم لارچ وقتی اسکلتی برای صبحانه پایین نیامد در اتاقش را زد و چون جوابی نداد دستگیره را چرخاند و داخل شد. او در تخت دراز کشیده بود، آبی و سرد، و در خواب خفه شده بود.

سر و صدای زیادی درباره این ماجرا بلند شد، اما هیچ نتیجه‌ای نداشت. چند کارآگاه احمق در اتاق این‌ور و آن‌ور رفتند، سؤال‌های احمقانه پرسیدند، چند یادداشت برداشتند و بعد کار را به پزشک قانونی و مرده‌خانه سپردند. اسکلتی هیچ‌کس نبود، هیچ‌کس اهمیت نمی‌داد او زنده بماند یا بمیرد، دشمنی نداشت و دوستی هم نداشت، بازدیدکننده مشکوکی نبود و احتمالا تصادفی زیر پتوها خفه شده بود. البته جسد وقتی خانم لارچ پیدا کردش به‌طور غیرعادی سرد بود، انگار گرما از او مکیده شده بود، اما چه کسی به چنین چیزی توجه می‌کند؟ لکه چربی روی ملافه بالایی، لکه‌های چربی روی زمین و لجن روی صورتش را هم نادیده گرفتند. احتمالا چربی‌ای بود که ممکن بود برای مشکل پوستی خیالی‌اش استفاده کرده باشد، هرچند خانم لارچ نشنیده بود چنین کاری کرده باشد. در هر صورت، هیچ‌کس واقعا اهمیت نمی‌داد.

خانم لارچ یک روز سیاه پوشید و بعد در روزنامه آگهی داد. اتاق را سرسری تمیز کرد. وسایل اسکلتی را خواهرزنی بی‌رنگ از بروکلین برد که او هم چندان به نظر نمی‌رسید اهمیتی بدهد، و خانم لارچ آماده بود اتاق را به کس دیگری اجاره بدهد.

ده روز بعد هوا همچنان سرد ماند و بخاری‌ها روشن بودند.

ساکن جدید اتاق جوانی بود عصبی از شمال ایالت که می‌خواست در نیویورک کاری پیدا کند. جوانی بود عصبی و پرتنش که توهم‌های بی‌شماری درباره زندگی و جامعه در سر می‌پروراند. خیال می‌کرد مردم کارها را از سر عشق به آن کار انجام می‌دهند و می‌خواست کاری پیدا کند که بتواند با چنین انگیزه‌ای کار کند، نه از آن نوع کارهایی که شاید در شهر خودشان می‌کرد. خیال می‌کرد نیویورک فرق دارد، که اشتباه بود.

مثل دیوانه‌ها سیگار می‌کشید، چیزی که خانم لارچ دوست نداشت، چون یعنی خاکستر روی زمین و جای سوخته روی مبلمانش (نه اینکه از قبل به اندازه کافی نبود)، اما خانم لارچ کاری در این باره نمی‌کرد، چون یعنی باید خودش را به زحمت می‌انداخت.

پس از چهار روز در نیویورک، این جوان، که نامش گورمن بود، عصبی‌تر از همیشه بود. شب‌ها در تخت دراز می‌کشید و سیگار پشت سیگار می‌کشید، فکر می‌کرد و فکر می‌کرد و به جایی نمی‌رسید. بارها و بارها با این مسئله روبه‌رو می‌شد که باید با زندگی‌ای خاکستری و کسل‌کننده کنار بیاید. فکری بود که کوشیده بود با آن روبه‌رو نشود و حالا که خودش را بر او تحمیل می‌کرد، تحمل‌ناپذیر می‌شد.

بار بعد که روز گرمی از راه رسید، خانم لارچ رادیاتورها را روشن گذاشت، چون نمی‌خواست دو بار گول بخورد. نتیجه این بود که وقتی هوا گرم ماند، اتاق‌ها به‌طور غیرقابل تحملی داغ شدند، چون او هنوز پنجره‌ها را بسته نگه می‌داشت. پس وقتی سرانجام بعدازظهر روز دوم بخاری را خاموش کرد، اتاق‌ها حال و هوای گرمسیری داشتند.

وقتی هوای مارس باز ناگهان برگشت و حدود ساعت نه شب سرد شد، خانم لارچ داشت می‌خوابید و حساب کرد که کسی شکایت نخواهد کرد و فردا باز گرم می‌شود. که شاید راست باشد یا نباشد. مهم نیست.

گورمن حدود ساعت ده به خانه رسید، پنجره را باز کرد، لباس‌هایش را درآورد، بسته‌ای سیگار و یک زیرسیگاری را کنار تختش روی زمین گذاشت، رفت در تخت، چراغ را خاموش کرد و شروع کرد به سیگار کشیدن.

به سقف خیره شد، دود را به سمت بالا در اتاق تاریک فوت کرد و کوشید در نور کم‌رنگی که از خیابان می‌آمد خطوط آن را ببیند. وقتی یک سیگار را تمام کرد، دستش را از کنار تخت آویزان کرد و سیگار دیگری از بسته روی زمین برداشت، آن را از ته‌سیگار در دهانش روشن کرد و ته‌سیگار را در زیرسیگاری روی زمین انداخت.

کهنه‌پارچه زیر رادیاتور داشت سرد می‌شد، اتاق داشت سرد می‌شد، در اتاق یک منبع گرما بود: مردی که در تخت بود. اسکلتی یک بار منبع تأمین گرما بود. جاذبه گرما نیروی شیمیایی بود که نمی‌شد انکارش کرد. نیروهای عجیب شروع کردند به انباشته شدن در الیاف دگرگون‌شده کهنه‌پارچه.

گورمن فکر کرد چیزی در اتاق بال‌بال صدا می‌دهد، اما هیچ توجهی به آن نکرد. همیشه چیزی در خانه چیریک‌چیریک می‌کرد. گورمن صدای خش‌خش شنید و آن را به موش‌ها نسبت داد.

گورمن دستش را پایین برد برای سیگار، کورمال کورمال دنبالش گشت، بسته را پیدا کرد، به همان شیوه یک‌دستی که زنجیره‌ای‌ها به آن خو می‌گیرند سیگاری به چنگ آورد، آن را به دهانش برد، از ته‌سیگار در حال سوختن در دهانش روشنش کرد و ته‌سیگار را پایین برد تا آن را در زیرسیگاری له کند.

ته‌سیگار را در چیزی مرطوب، مثل دستمالی مستعمل، فرو کرد، ناگهان هیسی برخاست، چیزی پیچید و دور مچش شلاق زد؛ گورمن نفسش بند آمد و دستش را تند عقب کشید. وحشت شعله‌وری، پیچان و لولان، دور مچش حلقه زده بود. پیش از آنکه گورمن بتواند جیغ بکشد، خود را از دستش رها کرده بود و روی صورتش نشسته بود، روی پوست گرم گرماپراکن و شعله فروزان سیگار.

خانم لارچ با صدای زنگ ماشین‌های آتش‌نشانی از خواب بیدار شد. وقتی آتش خاموش شد، بیشتر طبقه سوم سوخته بود. گورمن توده زغالی ناشناس‌شدنی بود.

آتش‌نشانی علت آتش‌سوزی را عادت گورمن به سیگار کشیدن در تخت دانست. خانم لارچ پول بیمه آتش‌سوزی را گرفت و خانه تازه‌ای خرید و خانه قدیمی را به بیوه‌زنی فروخت که می‌خواست پانسیون راه بیندازد.