شماره‌ی ۴۸
شماره‌ی ۴۸
ترجمهٔ ماشینی با شهرزاد است و ممکن است خطا داشته باشد.
از مجموعهٔ صد داستان کوتاه فانتزی
«نقرسی‌ها ممکن است روی در هم بکشند.»
سیلوستر غمگین چندان در زندگی‌نامه‌های مقدسان راه نمی‌یابد. آخر، درد همیشگی انگشت پا تبلیغ خوبی نیست برای سرزمینی که قرار است هر اشکی در آن پاک شود.
دوازده سال در کتابخانه‌های صومعه‌های فروریخته کاوش کردم تا سرانجام در صومعه بانوی ما در کراسنیاریکا، در نسخه‌ای خطی از سده پانزدهم به اسلاوی کلیسایی کهن، تمام داستان آن مقدس را یافتم که یک انگشت پایش در جهنم بود.
سیلوستر پالیتسنوگی در حدود سال ۱۲۷۸ از پدر و مادری پارسا اما ثروتمند زاده شد. پس از کودکی امیدبخشی که در آن نان‌های شیرینی به فقرا می‌داد و شمعدان‌ها را به دم سگ‌ها می‌بست، مقدس آینده به بولنایا (شهر امروزی چورنوگراد) سفر کرد تا در دانشگاه درس بخواند. آنجا به راه‌های هرزه‌گرایانه افتاد و پولش را در قمار باخت. یا نامه‌هایش به خانه گم شدند یا پدرش از پاسخ دادن سر باز زد؛ و در پایان ترم سیلوستر خود را گرسنه و تشنه و بی‌مایه یافت.
یک شب در بحبوحه این تنگدستی، وقتی سیلوستر در میخانه‌ای ارزان با هم‌پیاله‌هایش که هنوز پولی داشتند شراب می‌نوشید، مدال سنت کریستوفرش را (که سکه‌ای نداشت) بالا انداخت و زیر لب گفت: «رو بیاید، می‌روم کلیسای جامع و برای پول دعا می‌کنم؛ پشت بیاید، شیطان را صدا می‌زنم.»
مدال پشت‌رو به بالا، در حلقه شرابی روی میز، فرود آمد. همان‌دم که سیلوستر آن را برمی‌داشت، آذرخش و گوگردی میخانه را روشن کرد. مقدس آینده سخت تکان خورد. با همه خطاهایش، آوازه درست‌کرداری‌اش از همان پیش چنان بود که حتی شیطان حرفش را باور کرد.
عالمان، دزدها، دختران میخانه و پیش‌خدمت‌ها به‌سرعت میخانه را ترک کردند و سیلوستر با تازه‌وارد تنها ماند. شیطان نیمکتی روبه‌روی جوان کشید و برای خودش کاسه‌ای شراب ریخت و با شستش به هم زد. «می‌خواهی معامله‌ای بکنی؟»
سیلوستر با اضطراب مدالش را پاک کرد و دوباره به گردنش آویخت و در این فکر بود که چه جوابی بدهد. «من — دقیقا این حرف را نزدم… راستش، می‌خواستم از شما درباره ماهیت حقیقی روح بپرسم.»
شیطان با چندش فنی داد و دو دمه دود از شاخ‌هایش بالا رفت. «روح در ظاهر تقریبا با بدن خاکی یکسان است. به‌جای ماهیچه و احشا، پوست روحانی پر از ژله اختری است، اما وقتی دماغت را می‌خارانی یا گوش‌هایت را تکان می‌دهی هیچ چیز عجیبی حس نمی‌کنی. البته خودت که می‌دانی، اگر تنها چیزی که می‌خواهی خدمات من به‌عنوان استاد مشاور برای یک بحث علمی است، من هم دستمزدم را می‌گیرم.»
سیلوستر آهی کشید. نپرسید دستمزد شیطان برای دادن اطلاعات چقدر است — دید به‌هرحال باید پول بدهد و بهتر است تا می‌تواند ارزان‌تر از این مهلکه بیرون بیاید. «خب، راستش، من کمی پول جیبی لازم دارم. زیاد نمی‌خواهم، می‌فهمی — فقط به‌قدری که یکی دو ماه دوام بیاورم. می‌شود — می‌شود مثلا فقط روح انگشت کوچک پایم را به شما بفروشم؟»
«و من با یک انگشت پا که از بدن جدا شده چه کنم؟»
«می‌توانید آن را به‌عنوان حق تقدم روی بقیه من نگه دارید؟ اگر روزی خواستم بیشتر بفروشم؟»
شیطان با بی‌حوصلگی گفت: «انگشت کوچک پای راست یا چپ؟» یک انگشت از هیچ بهتر بود، و می‌خواست کمترین وقت ممکن را صرف این قرارداد ناچیز کند. پس دست دادند و قرارداد را دوستانه و غیررسمی بستند، و شیطان انگشت کوچک پای چپ سیلوستر را به بیست روبل نقره خرید، به‌علاوه حق گزینش بر باقی دانشمند.
فلس‌های سوزان کف دست شیطان تأثیر ناخوشایندی بر مقدس آینده گذاشت. سیلوستر قمار، میگساری و دیگر عادت‌های بد را کنار گذاشت، زندگی ساده‌ای در پیش گرفت، سخت درس خواند و بیست روبلش را کش داد. پس از چهار ماه، پدرش که خشنود شده بود، کمک‌هزینه‌ای اندک برایش فرستاد. سه سال بعد، پدر مرد و سیلوستر بازگشت تا سرپرستی خانواده را به دست بگیرد.
روزی که مرد جوان در باغ عمارت خانوادگی در پالیتسنوگی نشسته بود، شیطان در ابری از دود نارنجی ظاهر شد و چند گل سرخ را پژمرده کرد.
«تا یادم نرفته،» شیطان گفت، «می‌خواهم از حقم استفاده کنم.»
اگر شیطان گمان می‌کرد کمی چشیدن طعم ثروت و قدرت مقدس آینده را برای بیشتر خواستن حریص می‌کند، مرد را اشتباه شناخته بود. سیلوستر در سال‌های آخر شاگردی‌اش سلیقه‌ای معتدل پیدا کرده بود. وانگهی، دو سال بسیار خوبی برای تجارت خانوادگی در پارچه‌های زربفت و شاه‌ماهی شور بود و او هیچ کمبودی در پول حس نمی‌کرد. «ببخشید، اما تصمیم گرفته‌ام نفروشم. راستش،» سیلوستر سرخ شد و افزود، «نمی‌دانم شاید اجازه بدهید همان انگشت کوچک پا را پس بخرم؟»
«محال است. آن را پیش‌تر به خواهرزاده‌ام هورگاماره وعده داده‌ام. حتی حاضرم برای نه انگشت دیگرت شرایط سخاوتمندانه‌ای پیشنهاد کنم. با نصف کردن هر یک از دو انگشت شست، دوازده مهره‌ی هم‌اندازه به دست می‌آید.»
سیلوستر با نمایشی از تأسف رد کرد و شیطان شانه بالا انداخت و ناپدید شد. به احتمال قوی شیطان این معامله را تلاشی هدررفته حساب کرد؛ اما سیلوستر که می‌ترسید شیطان همه‌ی بلایای کتاب ایوب را بفرستد تا او را به فروش باقی روحش وادار کند، املاک خانوادگی را به برادر کوچک‌ترش سپرد و به کلیسا پناه برد.
او به‌سرعت از شماس‌خواننده به مقام اسقفی رسید و خود را به آب مقدس و کارهای نیک احاطه کرد و در سنی بسیار بالا، با آوازه‌ی قداست، در حالی که همه‌ی گله‌اش سوگوارش بودند، مرد. دیگر هیچ دیداری از شیطان نداشت؛ خودش هم نکوشید قرار را بشکند، چون دست‌دادن شریفانه را از سند کتبی محکم‌تر می‌دانست. در سال‌های آخر، هر بار که آن پیمان را به یاد می‌آورد، اسقف با خود می‌گفت: «خب، چیزی بیشتر از گذراندن ابدیت با یک انگشت پای بریده نیست.»
بلافاصله پس از مرگ فهمید که اشتباه کرده. در حالی که باقی روحش یک‌راست به بهشت اوج گرفت، انگشت کوچک پای چپ اختری‌اش در جهت دیگر فرو افتاد. اما وقتی مقدس بر ابری زرین جا گرفت، با وحشت دید که هنوز در آن انگشت حس می‌کند، به همان تیزی که گویی هنوز به باقی بدن اختری‌اش پیوسته است. پایش را در جویباری از غبار ستاره‌ای روان فرو کرد، با مرهم شیر بهشت مالید، بسته‌ای از دانه‌های برف گذاشت. دیگر مقدسان خودشان چاره‌ها پیشنهاد کردند: داوود مزمور خواند تا ذهن اسقف را منحرف کند، بندیکت از شبنم عسل نوشابه‌ای مقوی تقطیر کرد، مارتا ضمادی از من و جیوه ساخت. افسوس که همه‌ی این داروها را فقط می‌شد به آن بخش از مقدس که در بهشت بود مالید — هیچ‌کدام نمی‌توانست تا انگشت کوچک نفوذ کند، آنجا که در اتاق بازی‌های خواهرزاده‌ی شیطان، هورگاماره، افتاده بود.
به همین دلیل اسقف پالیتسنوگی را سیلوستر غمگین می‌نامند. معمولا خواهرزاده‌ی شیطان انگشت پایش را در جعبه‌ی اسباب‌بازی‌های کوچکش حبس نگه می‌دارد و آن وقت اسقف فقط آماس خفیفی دارد و با لبخندی رنگ‌پریده در بهشت می‌لنگد. اما گاهی هورگاماره انگشت را بیرون می‌آورد تا آن را به شکل‌های خنده‌دار بچلاند یا آن را به شکل تیله بغلتد و با ناخن کوچک تیزش به سوی زغال‌های گداخته شلیک کند. و آن وقت است که سیلوستر به بیشه‌ی شیرین یا غار مه‌ها پناه می‌برد و دیگر مقدسان با درایت او را به خلوت خودش وا می‌گذارند.
اسقف در چنین وقت‌ها، میان ناله‌هایش، می‌گوید: «خدا را شکر، دست‌کم آن نه تای دیگر را وقتی فرصتش بود نفروختم.»
